Usługa Backup as a Service (BaaS)
Backup danych to jeden z najważniejszych elementów strategii bezpieczeństwa każdej firmy. Coraz więcej przedsiębiorstw rezygnuje z utrzymywania własnej infrastruktury backupowej na rzecz usług chmurowych, które zapewniają wysoki poziom ochrony danych, automatyzację oraz łatwiejsze zarządzanie kopiami zapasowymi. W tym artykule wyjaśniamy, czym jest usługa Backup as a Service (BaaS), jak działa oraz jakie korzyści i wyzwania wiążą się z jej wdrożeniem.
Czym jest BaaS i jak działa?
Backup as a Service (BaaS) to model usługowy, w którym firma zleca wykonywanie i utrzymywanie kopii zapasowych zewnętrznemu dostawcy usług. W ramach BaaS to nie wewnętrzny dział IT firmy tworzy kopie danych na własnych nośnikach, ale proces ten jest obsługiwany przez wyspecjalizowaną platformę w chmurze lub przez dostawcę zewnętrznego. Dane z systemów firmowych są regularnie przesyłane (najczęściej szyfrowanym łączem internetowym) do infrastruktury dostawcy BaaS, gdzie są bezpiecznie przechowywane i chronione.
Typowy przebieg działania BaaS wygląda następująco: dostawca usługi udostępnia oprogramowanie lub agenta, który instaluje się na serwerach, stacjach roboczych czy innych urządzeniach firmowych. Agent ten automatyzuje proces wykonywania backupu – zgodnie z ustalonym harmonogramem lub w trybie ciągłym przesyła nowe i zmienione dane do centrum danych dostawcy. Kopie zapasowe mogą obejmować pliki, bazy danych, a nawet całe obrazy systemów lub maszyn wirtualnych. W razie potrzeby przywrócenia danych, proces odzyskiwania odbywa się również za pośrednictwem infrastruktury dostawcy: dane są pobierane z chmury BaaS z powrotem do firmy albo udostępniane do uruchomienia w chmurze.
Model BaaS zyskuje na popularności, ponieważ pozwala firmom skorzystać z zaawansowanych mechanizmów backupu bez konieczności samodzielnego budowania skomplikowanej infrastruktury. Szczególnie dla mniejszych przedsiębiorstw lub takich, które nie dysponują rozbudowanym zespołem IT, BaaS stanowi atrakcyjne rozwiązanie umożliwiające profesjonalną ochronę danych przy stosunkowo niewielkim nakładzie własnej pracy.
Zalety korzystania z BaaS
- Bezpieczne przechowywanie poza siedzibą firmy (off-site) – Kluczową zaletą BaaS jest to, że dane są przechowywane z dala od głównej siedziby firmy, często w centrach danych o wysokim poziomie zabezpieczeń (zarówno fizycznych, jak i cyfrowych). Dzięki temu nawet w razie fizycznego zniszczenia sprzętu w firmie (pożar, powódź, kradzież) kopie zapasowe pozostają nienaruszone i gotowe do użycia.
- Redukcja kosztów infrastruktury i utrzymania – Korzystając z BaaS, firma nie musi inwestować w własne biblioteki taśm, macierze dyskowe czy rozbudowane serwerownie przeznaczone do przechowywania kopii zapasowych. Wydatki na BaaS przybierają formę opłaty abonamentowej lub za wykorzystane zasoby, co często bywa bardziej przewidywalne i elastyczne niż duże jednorazowe nakłady na sprzęt. Ponadto odpada wiele kosztów operacyjnych, takich jak energia elektryczna, chłodzenie czy fizyczne zabezpieczenia dla infrastruktury backupowej – tym wszystkim zajmuje się dostawca.
- Skalowalność i elastyczność – Platformy BaaS są z reguły zaprojektowane tak, aby łatwo dostosować się do rosnących potrzeb. Gdy ilość danych w firmie się zwiększa, po prostu dokupuje się dodatkową przestrzeń lub wyższy plan usługi – nie ma potrzeby przeprowadzania skomplikowanych modernizacji własnych urządzeń. Podobnie, w razie potrzeby szybkiego przywrócenia dużej ilości danych, wielu dostawców BaaS oferuje możliwość fizycznej wysyłki nośników z danymi lub uruchomienia tymczasowej instancji w chmurze, co zwiększa elastyczność odzyskiwania.
- Wysoki poziom automatyzacji i wsparcia – BaaS zwykle oferuje przyjazne interfejsy do zarządzania kopiami zapasowymi i automatyzację procesów. Administratorzy IT mają wgląd w harmonogramy, raporty z wykonanych backupów, mogą ustawiać powiadomienia o ewentualnych błędach. Co ważne, w cenie usługi często zawarte jest wsparcie ekspertów dostawcy – to oni dbają o aktualizacje oprogramowania backupowego, monitorują poprawność wykonywania kopii i służą pomocą w razie potrzeby odtworzenia danych. Dla firmy oznacza to mniejsze obciążenie pracowników własnych i pewność, że backupy są wykonywane prawidłowo.
- Zastosowanie najnowszych technologii – Dostawcy BaaS rywalizują ze sobą jakością usług, dlatego często wdrażają najnowsze rozwiązania z zakresu ochrony danych. Firmy korzystające z BaaS mogą automatycznie czerpać korzyści z takich technologii, jak deduplikacja (zmniejszanie rozmiaru backupu przez eliminację duplikatów), kompresja danych, szyfrowanie end-to-end (zapewniające poufność danych podczas transferu i przechowywania) czy geograficzna replikacja kopii (utrzymywanie danych w wielu centrach danych na różnych obszarach geograficznych dla dodatkowego zabezpieczenia).
Wady i wyzwania korzystania z BaaS
- Uzależnienie od łącza internetowego – Ponieważ BaaS zakłada przesyłanie danych do lokalizacji zdalnej, niezbędne jest stabilne i wydajne łącze internetowe. Przy bardzo dużych wolumenach danych początkowy backup (tzw. seed backup) może trwać bardzo długo, jeżeli pasmo jest ograniczone. Również przy odtwarzaniu danych, czas przywracania będzie zależny od przepustowości łącza – w sytuacji awaryjnej, gdy potrzebny jest szybki dostęp do dużej ilości danych, może to stanowić wąskie gardło.
- Cykliczne koszty operacyjne – Choć BaaS eliminuje duże inwestycje na starcie, oznacza stałe, regularne opłaty dla dostawcy. W długofalowej perspektywie suma abonamentów może przewyższyć koszt własnego rozwiązania (szczególnie dla bardzo dużych firm przechowujących setki terabajtów danych). Dlatego warto przeprowadzić analizę TCO (całkowitego kosztu posiadania), aby porównać, co bardziej się opłaca w danym przypadku.
- Kwestie bezpieczeństwa i zgodności – Mimo że dostawcy BaaS przykładają dużą wagę do zabezpieczeń, nie każda firma jest skłonna powierzyć swoje wrażliwe dane podmiotowi trzeciemu. Pojawiają się pytania o zgodność z przepisami (np. w jakim kraju przechowywane są dane – co ma znaczenie w kontekście RODO i krajowych regulacji) oraz o gwarancje poufności. Przed wyborem dostawcy trzeba dokładnie przeanalizować jego politykę bezpieczeństwa, certyfikaty (np. ISO 27001) oraz zapisy umowne dotyczące odpowiedzialności za dane.
- Ograniczona kontrola nad danymi – W modelu BaaS firma polega na infrastrukturze i dostępności usługodawcy. Jeśli wystąpi awaria u dostawcy lub – w skrajnym przypadku – dostawca zaprzestanie działalności, firma może znaleźć się w trudnym położeniu, próbując odzyskać swoje dane. Dlatego ważne jest posiadanie mechanizmów wyjścia (exit plan), czyli możliwości przeniesienia danych do innego środowiska, oraz okresowe pobieranie pełnych kopii, które pozwolą uniezależnić się od jednego dostawcy.
- Potencjalnie wydłużony czas przywracania – W przypadku BaaS przywracanie bardzo dużych zbiorów danych z chmury może trwać dłużej niż odzyskiwanie z lokalnego nośnika, zwłaszcza jeżeli firma nie dysponuje superszybkim łączem. W krytycznych sytuacjach czas ten może mieć znaczenie. Dlatego firmy korzystające z BaaS często ustalają z dostawcą tzw.
Przykłady zastosowania BaaS – firmy, które uniknęły katastrofy
Wiele przedsiębiorstw przekonało się już w praktyce o wartości, jaką niesie ze sobą posiadanie kopii zapasowych w modelu usługowym. Oto dwa hipotetyczne scenariusze, które odzwierciedlają realne sytuacje:
- Atak ransomware w firmie produkcyjnej – Średniej wielkości firma produkcyjna z branży automotive padła ofiarą ataku ransomware, w wyniku, którego zaszyfrowane zostały serwery zawierające dokumentację techniczną oraz dane produkcyjne maszyn. Cyberprzestępcy zażądali okupu za odszyfrowanie plików. Na szczęście przedsiębiorstwo to korzystało z usługi BaaS i posiadało aktualne, izolowane kopie zapasowe wszystkich istotnych danych w chmurze. Zespół IT, zamiast rozważać zapłatę okupu, przystąpił do odtwarzania serwerów z backupu. Dzięki temu w ciągu kilkunastu godzin udało się przywrócić niemal pełną funkcjonalność środowiska produkcyjnego. Straty finansowe ograniczyły się do kosztów przestoju w pracy fabryki przez jeden dzień, natomiast dane nie zostały trwale utracone. Gdyby firma nie miała takiego zabezpieczenia, prawdopodobnie stanęłaby przed wyborem: zapłacić sowity okup przestępcom lub stracić bezcenną wiedzę technologiczną gromadzoną latami.
- Zalanie serwerowni biura rachunkowego – W małym biurze rachunkowym rozgrywa się scenariusz rodem z koszmaru: pęknięta rura wodociągowa zalewa pomieszczenie serwerowni, niszcząc fizycznie serwer, na którym przechowywano bazę danych klientów i skany dokumentów księgowych. Jednak właściciele biura zachowali zimną krew – od kilku lat korzystali z rozwiązania Backup as a Service, które regularnie wysyłało zaszyfrowane kopie baz danych i plików do chmury. Dzięki temu, pomimo zniszczenia lokalnej infrastruktury, firma była w stanie odtworzyć całą bazę danych klientów na nowym sprzęcie w ciągu 48 godzin. W efekcie żadne dane klientów nie zginęły, a biuro mogło wznowić pracę po krótkiej przerwie. Gdyby nie zdalne kopie zapasowe, skutki awarii byłyby dramatyczne – utrata danych finansowych klientów mogłaby oznaczać dla biura zarówno odpowiedzialność prawną, jak i koniec zaufania na rynku usług księgowych.
Powyższe przykłady obrazują, że inwestycja w BaaS potrafi zwrócić się w najmniej oczekiwanym momencie, zapewniając firmie ciągłość działania nawet w obliczu poważnych incydentów. Oczywiście, aby taka usługa spełniła swoją rolę, musi być właściwie dobrana do potrzeb firmy i poprawnie wdrożona – warto więc przy jej wyborze kierować się nie tylko ceną, ale też renomą dostawcy i dopasowaniem funkcjonalności do wymagań przedsiębiorstwa.
Podsumowanie
Backup as a Service to nowoczesny model ochrony danych, który pozwala przedsiębiorstwom zwiększyć bezpieczeństwo informacji bez konieczności inwestowania w kosztowną infrastrukturę backupową. Odpowiednio dobrana usługa BaaS ułatwia spełnienie wymagań dotyczących ciągłości działania, ogranicza ryzyko utraty danych oraz umożliwia szybkie ich odtworzenie po awarii. Przed wyborem dostawcy warto jednak dokładnie przeanalizować kwestie bezpieczeństwa, parametrów SLA, lokalizacji przechowywania danych oraz możliwości odzyskiwania informacji, aby rozwiązanie było w pełni dopasowane do potrzeb firmy.
