Usługa Disaster Recovery as a Service (DRaaS)
Kopia zapasowa danych to podstawa bezpieczeństwa IT, jednak w przypadku poważnej awarii samo odzyskanie danych może nie wystarczyć. Kluczowe staje się szybkie przywrócenie działania całych systemów i ograniczenie przestoju firmy do minimum. Disaster Recovery as a Service (DRaaS) pozwala uruchomić krytyczne zasoby w zapasowym środowisku dostawcy i zachować ciągłość działania nawet w sytuacji niedostępności własnej infrastruktury IT.
Czym jest DRaaS?
Disaster Recovery as a Service (DRaaS) to usługa zbliżona w koncepcji do BaaS, lecz o szerszym zakresie – oprócz samego backupu danych obejmuje także zapewnienie zapasowego środowiska uruchomieniowego dla systemów informatycznych firmy. Mówiąc prościej, dostawca DRaaS nie tylko przechowuje kopie zapasowe danych, ale jest w stanie w razie awarii uruchomić kluczowe systemy klienta w swojej infrastrukturze i utrzymywać je do czasu przywrócenia sprawności środowiska produkcyjnego klienta. DRaaS jest więc bezpośrednio powiązany z DRP (Disaster Recovery Plan), czyli planem odzyskiwania po awarii, oraz z szerszą strategią ciągłości działania – stanowi ich techniczną realizację w modelu usługowym.
W ramach DRaaS przedsiębiorstwo replikuje swoje krytyczne serwery, maszyny wirtualne lub aplikacje do chmury dostawcy. Ta replika może być utrzymywana w trybie stand-by (gotowości) i aktualizowana na bieżąco (ciągła replikacja) lub w regularnych odstępach czasu. Gdy dochodzi do poważnego incydentu (np. awarii całej serwerowni, katastrofy naturalnej lub innego zdarzenia unieruchamiającego infrastrukturę IT firmy), dostawca DRaaS aktywuje zapasowe środowisko. Użytkownicy końcowi firmy (pracownicy, klienci) mogą wtedy dalej korzystać z systemów tak, jak gdyby nic się nie stało, tyle że te systemy działają w chmurze dostawcy usług DRaaS. Po ustaniu awarii i naprawie własnej infrastruktury, dane i operacje mogą zostać przeniesione z powrotem do środowiska klienta.
Różnice między DRaaS a BaaS
Choć Backup as a Service i Disaster Recovery as a Service mają pewne cechy wspólne (obie usługi wykorzystują infrastrukturę zdalną dostawcy do ochrony danych), istnieją między nimi istotne różnice:
- Zakres usług – BaaS koncentruje się wyłącznie na przechowywaniu kopii zapasowych danych. DRaaS natomiast to usługa kompleksowa, zapewniająca nie tylko przechowanie danych, ale również dostarczenie mocy obliczeniowej i całego środowiska potrzebnego do uruchomienia tych danych (aplikacji) po stronie dostawcy. Innymi słowy, BaaS odpowiada na pytanie: „gdzie bezpiecznie trzymać backupy?”, a DRaaS na pytanie: „gdzie uruchomić system, jeśli nasza serwerownia przestanie działać?”.
- Cel i czas odzyskania – BaaS jest nastawiony na to, by dane można było odzyskać (pobrać z powrotem) i odtworzyć w oryginalnym środowisku firmy. DRaaS jest nastawiony na utrzymanie ciągłości działania – dostawca przejmuje obciążenie i uruchamia usługi za klienta, dzięki czemu RTO w przypadku DRaaS może być znacznie krótsze (czasem liczone w minutach) w porównaniu z tradycyjnym odtwarzaniem danych z backupu, które może trwać wiele godzin lub dni. W DRaaS dąży się do zminimalizowania zarówno utraty danych (RPO), jak i czasu przestoju (RTO) poprzez natychmiastowy failover do środowiska zapasowego.
- Złożoność i koszty – DRaaS jest z reguły usługą bardziej złożoną i kosztowną niż BaaS, ponieważ wymaga utrzymywania przez dostawcę nie tylko miejsca na dane, ale i zasobów obliczeniowych (procesory, pamięć, sieć, oprogramowanie) stale gotowych do użycia. W efekcie abonament za DRaaS będzie wyższy niż za samą przestrzeń backupową. Jednak dla firm, dla których każda minuta przestoju jest krytyczna, koszt ten bywa uzasadniony jako forma ubezpieczenia biznesu. BaaS może nie zapewnić tak szybkiego powrotu do działania jak DRaaS, ale jest tańszy i prostszy – wybór między tymi modelami zależy od wymagań co do RPO/RTO oraz budżetu.
- Scenariusz wykorzystania – Z BaaS korzysta się najczęściej, by móc odtworzyć pojedyncze utracone pliki lub bazy danych (np. gdy ktoś przypadkowo skasuje ważny dokument, lub gdy dane zostaną zaszyfrowane – jak w przykładzie z ransomware powyżej). DRaaS wchodzi do gry przede wszystkim przy katastrofalnych awariach całych systemów lub lokalizacji. To jak zapasowy „drugi oddział” infrastruktury firmy. Dlatego też w planach ciągłości działania często oba elementy współistnieją: BaaS służy do rutynowego backupu i drobniejszych przywróceń, a DRaaS jest przewidziany na najczarniejsze scenariusze, gdy potrzebne jest pełne przełączenie działalności na system zapasowy.
DRaaS jako wsparcie w nagłych sytuacjach
Usługa DRaaS jest szczególnie cenna w kontekście zapewnienia ciągłości działania dla firm, które nie mogą sobie pozwolić na długie przerwy. Dzięki DRaaS nawet poważne zdarzenia, takie jak fizyczne zniszczenie serwerowni czy długotrwała przerwa w dostawie energii, nie muszą oznaczać całkowitego wstrzymania pracy przedsiębiorstwa. Oto kilka sposobów, w jakie DRaaS wspiera firmy w sytuacjach kryzysowych:
- Szybki failover – Gdy nastąpi awaria, DRaaS umożliwia szybkie przełączenie (failover) na zapasowe systemy działające u dostawcy. Proces ten może być częściowo lub w pełni zautomatyzowany, dzięki czemu reakcja jest błyskawiczna. Przykładowo, jeżeli wykryte zostanie, że główna baza danych firmy przestała działać (np. wskutek awarii sprzętu), mechanizmy DRaaS mogą automatycznie uruchomić jej aktualną replikę w chmurze i przekierować do niej ruch użytkowników.
- Minimalizacja utraty danych – Ponieważ DRaaS często wykorzystuje ciągłą replikację, dane przesyłane są do zapasowego centrum niemal w czasie rzeczywistym. To oznacza, że w chwili awarii różnica między danymi na systemie produkcyjnym a kopią zapasową jest minimalna. W konsekwencji RPO zbliża się do zera – firma nie traci prawie żadnych danych, nawet jeśli główny system ulegnie zniszczeniu.
- Testy odtworzeniowe bez zakłócania pracy – Dostawcy DRaaS często umożliwiają przeprowadzanie regularnych testów odtworzenia (tzw. failover test) w swojej chmurze. Firma może np. co kilka miesięcy włączyć swoje zapasowe systemy w odizolowanym środowisku u dostawcy i sprawdzić, czy wszystko działa poprawnie, bez wpływu na bieżącą produkcję. Takie testy podnoszą pewność, że w razie rzeczywistej awarii procedury zadziałają, a jednocześnie nie zaburzają normalnej pracy przedsiębiorstwa.
- Wsparcie ekspertów w sytuacji kryzysowej – Podobnie jak w przypadku BaaS, korzystając z DRaaS firma zyskuje wsparcie specjalistów po stronie dostawcy. W sytuacji awaryjnej inżynierowie dostawcy pomagają przeprowadzić proces przełączenia na system zapasowy, służą radą i doświadczeniem. Dla zespołów IT, które nigdy wcześniej nie doświadczyły prawdziwej katastrofy, taka pomoc może być bezcenna, bo pozwala uniknąć błędów w gorączkowej atmosferze kryzysu.
Przykłady zastosowania DRaaS w kryzysowych przypadkach
Również i w przypadku DRaaS można wskazać sytuacje, w których firmy uchroniły się przed wielomilionowymi stratami dzięki posiadaniu zapasowego środowiska w chmurze. Oto dwa przykładowe scenariusze:
- Awaria zasilania w głównym centrum danych – Duża platforma e-commerce odnotowała nagłą awarię zasilania w swoim głównym centrum danych. Zabezpieczenia awaryjne (UPS, generator) zawiodły, co doprowadziło do całkowitego wyłączenia serwerów obsługujących sklep internetowy. Każda godzina przerwy w działaniu platformy e-commerce oznaczała znaczącą utratę przychodów oraz ryzyko odpływu klientów do konkurencji. Na szczęście firma ta miała wdrożony plan DRaaS. W ciągu kilkunastu minut od awarii nastąpiło automatyczne przełączenie ruchu na zapasową infrastrukturę w chmurze dostawcy DRaaS, gdzie już działały aktualne kopie baz danych i aplikacji sklepu. Użytkownicy zauważyli jedynie kilkuminutową przerwę, po czym sprzedaż online była kontynuowana na zapasowych serwerach. Po przywróceniu zasilania i testach, dane transakcyjne z okresu awarii zostały zsynchronizowane z powrotem do głównego centrum danych, a platforma wróciła do normalnej pracy. Dzięki DRaaS firma uniknęła zarówno utraty danych, jak i potencjalnie ogromnych strat finansowych wynikłych z długotrwałego przestoju.
- Katastrofa naturalna w oddziale firmy – Średniej wielkości firma z branży finansowej posiadała swoje główne systemy w serwerowni zlokalizowanej przy siedzibie głównej, a dodatkowo utrzymywała mniejszy oddział w innym mieście. W wyniku wyjątkowo gwałtownej nawałnicy rzeka wystąpiła z brzegów i zalała okolice centrali – w tym pomieszczenia z infrastrukturą IT. Sprzęt uległ zniszczeniu, a dostęp do budynku był niemożliwy przez wiele dni. Dzięki temu, że firma ta korzystała z DRaaS, krytyczne systemy zostały niemal natychmiast uruchomione w chmurze zapasowej. Pracownicy oddziału w drugim mieście oraz ci, którzy mogli pracować zdalnie, przełączyli się na korzystanie z aplikacji działających u dostawcy DRaaS. Przez kilka kolejnych dni firma operowała w trybie awaryjnym, obsługając klientów i transakcje w oparciu o zapasowe środowisko. Gdy skutki powodzi usunięto i zbudowano tymczasową infrastrukturę w zastępstwie zniszczonych serwerów, dane i operacje zostały płynnie przeniesione z powrotem. W ten sposób przedsiębiorstwo przetrwało katastrofę naturalną bez utraty ciągłości działania – co byłoby niemożliwe bez wcześniejszego przygotowania w postaci DRaaS.
Podsumowanie
Scenariusze te ilustrują, że DRaaS potrafi być zbawiennym rozwiązaniem w obliczu najpoważniejszych zagrożeń. Oczywiście, podobnie jak przy BaaS, kluczem jest odpowiednie zaplanowanie i dopasowanie usługi do potrzeb – nie każda firma potrzebuje pełnego DRaaS, ale te, dla których czas to pieniądz w dosłownym znaczeniu, coraz częściej decydują się na takie zabezpieczenie jako integralną część strategii ochrony danych i ciągłości biznesowej.
